حس وستیولار

مشکل حس وستیبولار درکودکان و درمان آن

حس وستبولار یا سیستم وستبولار، یکی از اصلی ترین قسمتهای حسی هر انسان محسوب می گردد که وظایف اصلی همچون حفظ تعادل در حین حرکت و یکپارچه سازی اطلاعات را بر عهده دارد.

پس در هرگونه اقدامی در جهت بررسی اختلال پردازش حسی یا یکپارچگی حسی، بررسی عملکرد وستیبولار از موارد مهم محسوب می گردد.

ما در این مقوله سعی نداریم نحوه عملکرد و چگونگی کارکردهای این سیستم را بررسی نماییم بلکه به بررسی آثار و پیامدهایی که نقص در حس وستیبولار بر روی زندگی روزمره کودک به جای می گذارد پرداخته و به بررسی نحوه درمان این مشکل می پردازیم.

علائم و نشانه های مشکل سیستم وستیبولار (تعادلی)

نشانه های مشکل وستیبولار در کودک

علائم و نشانه های مشکل وستیبولار در کودک

این سیستم با دریافت و یکپارچه سازی اطلاعات از نواحی مختلف سیستم عصبی، نقش مهمی در تعادل، تنظیم راستای بدن و میزان تون (سفتی) عضلات دارد.

در بررسی علائم و نشانه های مشکل وستیبولار، همچون سایر حواس،  نشانه ها در دو طیف حساسیت بیش از حد یا پر حسی (بیش حسی) و عدم حساسیت یا حس جویی (کم حسی) قابل بررسی می باشند

  • ضعف در تعادل
  • ضعف در توالی و هماهنگی حرکتی
  • بیش فعالی یا عدم تمایل به حرکت
  • توجه و تمرکز ضعیف
  • ناتوانی در تشخیص موقعیت در فضا
  • احتمال مشکلات روخوانی و نوشتن
  • مشکل در حرکات چشم
  • تون عضلانی بالا یا پایین

نشانه های عدم حساسیت یا کم حسی (حس جویی) سیستم وستیبولار (تعادلی)

  • ضعف در تعادل و افتادن مکرر
  • اغلب در گفتار، خواندن و نوشتن و رشد حرکتی مشکل دارند.
  • تون عضلانی پایین
  • هماهنگی حرکتی ضعیف، معمولا در ورزش ناموفق هستند.
  • اشتیاق به انجام یا تماشای فعالیت های چرخشی
  • علاقمند به تاب و آویزان شدن از صندلی (وارونه شدن)
  • علاقمند به حرکت مداوم، دویدن، چرخیدن، پریدن
  • ضعف در کنترل عضلات چشم
  • انجام کارهای پر خطر

نشانه های حساسیت بیش از حد یا پر حسی (بیش حسی) سیستم وستیبولار (تعادلی)

  • تجربه سرگیجه هنگام سوار شدن در ماشین، قطار و استفاده از پله
  • ترس از آسانسور یا پله برقی
  • از پله متنفر است و دستهایش را محکم به نرده می گیرد
  • اجتناب از ورزش و بازی های حرکتی
  • ترس از ارتفاع
  • اغلب با احتیاط و کند حرکت می کند
  • ضعف تعادل

تاثیرات مشکلات این سیستم خیلی متنوع است

  • ممکن است کودک عقب زدگی زانو، شلی بیش از حد مفاصل و یا ناتوانی در بلند کردن سر و تنه در وضعیت خوابیده روی شکم داشته باشد که از ضعف سیستم وستیولار و در پی آن، تون عضلانی پایین نشات گرفته باشد.
  • نیستاگموس دائمی چشم و استرابیسم (انحراف چشم) و مشکلات حرکات چشم مثل تعقیب دیداری هم ممکن است به علت مشکلات این سیستم باشد (نمونه تمرین برای تقویت تعقیب دیداری)
  • ممکن است این کودکان لجباز به نظر برسند.

    اهمیت سیستم وستیبولار در زندگی کودک

    اهمیت سیستم وستیبولار در زندگی کودک

 

اهمیت سیستم وستیبولار در زندگی کودک

  • خواب را تنظیم می کند
  • باعث افزایش هوشیاری و توجه می شود.
  • تون عضلانی را تنظیم می کند.
  • نقش مهمی در حفظ تعادل و جلوگیری از افتادن دارد.

 

درمان مشکل وستیبولار

معمولا در درمان حس وستبولار، تیمی متشکل از کاردرمان و بازی درمان با یکدیگر مشارکت دارند.

کاردرمان حسی پس از ارزیابی سیستم وستبولار بنا بر نیاز کودک و طبق یک برنامه و رژیم حسی مشخص، تحریکات حسی وستبولار (نمونه تمرین) را در سطوح مشخص به مراجع ارائه نموده و کاردرمان ادراکی حرکتی با طراحی تمرینات حرکتی که کودک در آن قسمت دچار ضعف می باشد، سعی در تقویت یا تعدیل حس وستیبولار می نماید.

نمونه تمرینات تقویت حس وستیبولار در کاردرمانی

نمونه تمرینات تقویت حس وستیبولار در کاردرمانی

همچنین کاردرمان ذهنی در درمان حس وستیبولار از طریق تکنیکها و ابزار خاص از جمله اتاق تاریک تلاش می نماید نواقص موجود در مشکلات بینایی و دیداری معلول مشکل وستیبولار را برطرف نماید (نمونه تمرینات مربوط به کاردرمانی ذهنی را اینجا مشاهده نمایید)

در طی فرایند درمان و تعدیل حس وستیبولار کودک، بخش بازی درمانی با طراحی بازی هایی که نیازمند استفاده از مهارتهای وستیبولار می باشند، نقش مهمی در تثبیت مهارتهای فرا گرفته شده ایفا می نماید و این بخش، بخش انتقال مهارتهای یادگرفته شده از محیط کلینیکی به محیط زندگی اجتماعی کودک محسوب می شود. (نمونه تمرینات بازی درمانی را می توانید اینجا مشاهده کنید)

از آنجایی که خانواده نقش کلیدی در تثبیت مهارتهای فرا گرفته شده ایفا می نماید، تداوم انجام تمرینات بخش مهمی از پروسه درمان را به خود اختصاص داده است. کودکانی که به هر علت امکان بهره مندی از خدمات حضوری را دارا نبوده می توانند از طریق درمان از راه دور و کاردرمانی آنلاین، پس از ارزیابی توسط کاردرمان حسی، برنامه حسی و یا رژیم حسی خاص خود را دریافت نموده و نسبت به انجام تمرینات در منزل اقدام نمایند.

نمونه تمرینات تعدیل، تقویت و درمان حس وستیبولار

تمرین تقویت و درمان حس وستیبولار در منزل

تمرین تقویت و درمان حس وستیبولار در منزل

از آنجایی که حس وستیولار و حس عمقی ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند، برخی از تمرینات مشترک می باشند

  • انجام بازی ها در حالت خوابیده روی شکم
  • خزیدن داخل تونل
  • راه رفتن مثل حیوانات
  • انجام بازی ها در حالت نشسته روی زانو
  • هل دادن مثل هل دادن دیوار یا صندلی

 

 

تمرین تقویت و درمان حس وستیبولار در منزل

تمرین تقویت و درمان حس وستیبولار در منزل

 

 

  • پریدن روی ترامپولین
  • تاب بازی
  • نشستن بر روی بالش لرزان
  • تقلید حرکات سر
  • رقص و حرکات چرخشی
  • سر خوردن از سرسره

 

فیلم نمونه تمرینات تقویت حس وستیبولار در منزل ( اینجا کلیک کنید)

کلینیک توانبخشی رستا متشکل از بخشهای درمانی کاردرمانی، گفتار درمانی و بازی درمانی در غرب تهران منطقه آریا شهر (صادقیه) با کادری مجرب و کارآزموده آماده ارائه خدمات در زمینه کاردرمانی حسی، کاردرمانی درکی حرکتی و بازی درمانی در زمینه درمان حس وستیبولار کودک در غرب تهران می باشد.

منابع جهت مطالعات تکمیلی

https://www.nspt4kids.com/healthtopics-and-conditions-database/vestibular-processing/

https://occupationaltherapychildren.com.au/importance-vestibular-processing-system/

https://www.understood.org/en/learning-thinking-differences/child-learning-disabilities/sensory-processing-issues/how-sensory-processing-issues-can-affect-motor-skills

مقالات مرتبط:

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده + هشت =