حس عمقی proprioceptive

نشانه ها و علائم مشکل حس عمقی در کودکان و درمان آن

یکی از مباحث اصلی که در بحث اختلال پردازش حسی و یکپارچگی حسی و راه های درمان آن لازم است بررسی گردد، مبحث حس های اصلی بلاخص حس عمقی کودکان و مشکلات و علائم آن و بررسی راه های درمان آن است.

تعریف

حس عمقی، احساس درونی ما نسبت به وضعیتمان است. این حس کمک می کند تا بدانیم چگونه حرکت می کنیم.

این حس این امکان را فراهم می کند تا بدون نگاه کردن، موقعیتمان را دریابیم.

فرض کنید چشمان شما بسته شده و تلاش دارید با چشمان بسته حرکت کنید. آنچه سبب می شود شما بدون استفاده از حس بینایی، با آگاهی کامل از ئضعیت بدنی خود اعم از وضعیت عضلات و پوزیشن کلی بدنتان موفق به عبور و مرور در محیط اطرافتان شوید از عملکرد حس عمقی نشات می گیرد.

  • حس عمقی با سایر حس ها، به خصوص حس وستیبولار و لامسه ارتباط تنگاتنگی دارد.
  • حس عمقی پیش نیازی برای تعادل، برنامه ریزی و هماهنگی حرکتی است.
  • سیستم عمقی به “حس بینایی درون” نیز معروف است.

علائم و نشانه های مشکلات حس عمقی

علائم و نشانه های مشکل حس عمقی

علائم و نشانه های مشکل حس عمقی

نشانه های مشکل حس عمقی نیز همچون سایر حواس، به دو صورت حساسیست بیش از حد یا بیش حسی حس عمقی و یا کم حسی و عدم حساسیت حس عمقی بروز می یابد

حساسیت بیش از حد یا بیش حسی (پر حسی)

  • در خوردن غذاهایی که بافت سفت دارند مشکل دارد
  • تنبل و دست و پا چلفتی و حتی بی حال به نظر می آیند.
  • علاقه به فعالیت های حرکتی ندارند.
  • استفاده از پله برایشان سخت است.
  • از مکان های شلوغ و پر جمعیت بدشان می آید.
  • از مکان های کوچک و باریک خوشش نمی آید.
  • از لمس شدن بدش می آید.

عدم حساسیت یا کم حسی (حس جویی)

  • از محکم بغل شدن (یا محکم بغل کردن دیگران) لذت می برند.
  • علاقه به گاز گرفتن، لگد زدن، ضربه زدن و کوبیدن پا به زمین
  • هنگام بازی با همسالان، نیروی زیادی وارد می کنند و در نتیجه باعث آزار آنها می شوند
  • مداد یا پاک کن را بیش از اندازه فشار می دهند.
  • جویدن اشیا مثل آستین لباس، مداد و انگشتان
  • کوبیدن دست ها به هم یا به اشیا
  • علاقمند به پوشیدن لباس های تنگ
  • دندان قروچه

در اینجا لازم است به این مسئله اشاره نماییم که این موارد، تمامی نشانه های اختلال و مشکل در حس عمقی محسوب نمیشوند و تلاش کرده ایم بعه ذکر مهمهترین نشانه ها که نمود رفتاری آنها در زندگی کودکان مشهود است بسنده کنیم اما به طور مشخص، علائم در طیفی از اجتناب حسی تا حس جویی نمود می یابند.

علت مشکلات حس عمقی

در مبحث سبب شناسی، طیف وسیعی از علل از عوامل ژنتیکی گرفته تا عوامل محیطی قابل بررسی هستند.

در اکثریت اختلالات عصب تحولی از جمله اختلال اتیسم، بیش فعالی و… ما شاهد بروز مشکلات در حس عمقی هستیم. همچنین در سندورمها اعم از سندروم داون این اختلال بروز می یابد.

عوامل محیطی از جمله نحوه زایمان و شیوه های فرزند پروری می تواند زمینه ساز شرایط مساعد بروز این اختلال را مهیا نماید.

درمان

درمان مشکلات حس عمقی به وسیله گروهی از فعالیت های حسی که به رژیم حسی معروف هستند و توسط کاردرمانی حسی (نمونه تمرین را اینجا مشاهده نمایید) انجام می گیرد محقق می شود. همچنین فرایند کاردرمانی ادراکی حرکتی و بازی درمانی نقش کلیدی در درمان مشکلات حس عمقی ایفا می نماید.

از آنجایی که خانواده، نقش مهم و پررنگی در پیشبرد اهداف درمانی ایفا می نماید، آموزش خانواده در جهت تعدیل محرکهای محیطی و تثبیت فرایند درمانی در منزل از اهمیت به سزایی برخوردار است از همین رو، فرایند درمان از راه دور و کاردرمانی آنلاین می تواند در زمینه آموزش والدین ایفا نقش نماید.

بازی های قابل اجرا در منزل

بازی های تقویت کننده حس عمقی کودک

بازی های تقویت کننده حس عمقی کودک

جهت تعدیل، تقویت و درمان حس عمقی کودک می توان بازی ها زیر را در نظر گرفت اما لازم به ذکر است در مواردی که شدت اختلال و مشکل زیاد باشد، مراجعه به کاردرمان حسی امری لازم بوده و تمرین در خانه به تنهایی جوابگوی نمی باشد

  • خزیدن داخل تونل
  • غلت زدن و پیچیدن داخل پتو
  • بازی با اسکوتر برد در حالت خوابیده به شکم
  • وزن اندازی بر اندام ها
  • افتادن روی بالش های طبقاتی
  • راه رفتن مثل حیوانات
  • فشار دادن اشیا
  • حمل وسایل سنگین

    تمرینات تقویت حس عمقی کودک

    تمرینات تقویت حس عمقی کودک

  • یوگا
  • هل دادن
  • بالا رفتن ( مثلا از وسایل پارک)
  • کشیدن (برای مثال طناب کشی)
  • زمانی که کودک در حال حرکت است درباره موقعیت بدنش با او صحبت کنید

 

 

کلینیک توانبخشی رستا شامل بخشهای درمانی کاردرمانی، گفتار درمانی و بازی درمانی در غرب تهران منطقه آریا شهر (صادقیه) با کادری مجرب و کارآزموده آماده ارائه خدمات در زمینه کاردرمانی حسی، کاردرمانی درکی حرکتی و بازی درمانی در زمینه درمان مشکلات حسی کودکان می باشد.

  • فیلم نمونه تمرینات تقویت حس عمقی کودک در منزل ( برای مشاهده اینجا کلیک کنید)

منابع جهت مطالعات تکمیلی

حس عمقی proprioceptive

حس عمقی proprioceptive

https://eyaslanding.com/the-vestibular-and-proprioceptive-systems-the-sixth-and-seven-senses/

http://sinetwork.org/the-other-senses-proprioception/

https://koolkatts.com.au/what-is-proprioceptive-sensory-disorder/

مقالات مرتبط با مباحث حسی کودک:

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه × دو =